وبلاگ
بررسی و معرفی انواع تابلو برق + کاربرد و کارایی
تابلو برق به مجموعه ای از کلیدها و تجهیزات الکترونیکی که باعث توزیع درست و بدون ایراد ونقص برق در یک ساختمان و یا یک سازه میشود را تابلو برق می نامیم، لزوماً نباید تابلو برق را یک محیطی بسته و محصور در نظر گرفت.سالهای دور قبل از بوجود آمدن تابلو برق ها از سیستم اتصال کوتاه استفاده میشد که خود باعث بروز مشکلات بسیاری در سیستم انتقال برق و نقص در جریان برق میشد. در این مقاله ما به بررسی قیمت تابلو برق خانگی و تابلو برق صنعتی میپردازیم و به معرفی انواع تابلو برق ها از نظر کارایی و شکل و محیطی که در آنجا قرار میگیرد بررسی میکنیم، پس اگر به دنبال خرید تابلو برق صنعتی یا تابلو برق خانگی و تک فاز هستید و یا به دنبال طراحی تابلو برق اختصاصی برای کارخانه یا کارگاه خود هستید با گروه صنعتی امید بنیان عمران (شرکت پرسیکا و شرکت اوبو ایران) همراه باشید.
تابلو ترکیبی است از یک یا چند وسیلۀ کلیدی (قطع و وصل) همراه با تجهیزات کنترل، اندازهگیری، حفاظت و تنظیم که تمامی اتصالات برقی و مکانیکی داخلی و قسمتهای بدنه آن بهطور کامل سوار شده باشد و از تجهیزاتی است که برای کنترل، نیرورسانی و توزیع انرژی الکتریکی در صنایع برق به کار میرود. در واقع طراحی و مونتاژ تابلو برق بهصورت یک کابینت برای تجهیزات الکتریکی یا الکترونیکی است که کلیدها و دستگیرههای کنترلی و ابزارهای نمایش روی آن نصب میشوند. تابلوهای برق برای جلوگیری از وارد شدن شوک الکتریکی به کاربران تجهیزات و حفاظت تجهیزات در برابر عوامل محیطی استفاده میشوند.
بررسی انواع تابلو برق از نظر سطح ولتاژ
تابلو برق هایی که مورد استفاده در خانه ها و مکانهای صنعتی استفاده میشود بر اساس نوع ولتاژ به سه دسته تقسیم میشوند.
- تابلو برق فشار ضعیف LV
- تابلو برق فشار متوسط MV
- تابلو برق فشار قوی HV
به طور مثال تابلو برق فشار ضعیف یا LV توانایی پوشش جریان تا 1 کیلووات را دارد و به دو صورت ایستاده ثابت (فیکس-Fix) یا ایستاده کشویی (Withdrawable) میباشد. در ادامه به بررسی جامع انواع تابلو برق میپردازیم
تابلو برق فشار ضعیف
تابلو برق فشار ضعیف (Low Voltage Panel) به تابلوهایی گفته میشود که برای توزیع و کنترل و حفاظت از انرژی الکتریکی تا کمتر از 1000ولت طراحی شده اند، معمولاً ولتاژ نامی تابلوهای فشار ضعیف در جریان متناوب از ۱۰۰۰V و فرکانس ۱۰۰۰Hz و در جریان مستقیم ولتاژ نامی تابلو از ۱۵۰۰V بیشتر نمیشود.
تابلو برق فشار ضعیف به صورت عمده در مراکز خرید، ساختمانهای مسکونی، کارخانهها برای مدیریت مصرف انرژی و محافظت از دستگاههای و تجهیزات مختلف استفاده میشود. در ساخت این تابلو برق، انواع کنتاکتور ترانسها، کلید اتوماتیک، کابلشو و سایر تجهیزات مورداستفاده قرار میگیرند. تجهیزات مورداستفاده در این تابلو تفاوت فراوانی با تابلو برقهای فشارقوی و متوسط دارند.
تابلو برق فشار متوسط
تابلوهای فشار متوسط معمولاً در سطح ولتاژ ۱ تا ۳۶ کیلو ولت قرار دارند و بهصورت چند سلولی مونتاژ میشوند. تجهیزات داخل این تابلوها شامل انواع کلیدهای قدرت یا دژنکتور، ترانسفورماتورهای اندازه گیری جریان و ولتاژ، کلیدهای جدا کننده زمین، کنتاکتورهای فشار متوسط، رله، باس بار، لوازم و تجهیزات کنترلی هستند. برای حفاظت و ایمنی در تابلو برق های فشار متوسط از گاز SF6 استفاده میشود. در مراکزی که با هدف توزیع جریان برق یا انتقال آن فعالیت میکنند، بهترین گزینه استفاده از تابلو برق فشار متوسط خواهد بود. اشباع کردن محفظه تابلو برق فشار متوسط با گاز هگزاپلوئید گوگرد، ایمنی فوق العاده ای برای اپراتور به وجود خواهد آورد.
تابلو برق فشار قوی
در بسیاری از مکانهای صنعتی و کارخانهها نیاز به تابلو برق فشار قوی خواهیم داشت. این تابلو برق قابلیت عملکرد در بازه ولتاژ ۶۳ هزار تا ۴۰۰ هزار ولت را بهراحتی خواهد داشت. تجهیزات مورداستفاده در تابلو برق فشارقوی با بالاترین سطح استاندارد تولید میشوند. از اجزای اصلی این تابلو برق میتوان به کلید عایق، کلید قطع کن، بریکرها، کنتاکتورها و فیوزها اشاره کرد.
در طراحی تابلو برق فشار قوی شرایطی ایجاد میشود که بتوان به خوبی با کنترل جریان، تابلو برق را اداره کرد. به جهت حفاظت الکتریکی تجهیزات استانداردی در این تابلو برق نصب نخواهد شد. این تجهیزات به خوبی میتوانند اندازه و شدت خطا را بررسی کرده و با ایزوله کردن سیستم، قسمتهای عیب دار را از مدار خارج کنند.
شینه کشی در تابلو برق
برای مطالعه مقاله فوق و سایر مقالات بر روی لینک کلیک نمایید.
خرید سرج ارستر مناسب تابلو برق
برای مطالعه مقاله فوق و سایر مقالات بر روی لینک کلیک نمایید.
بررسی انواع تابلو برق از نظر مکان نصب
یکی دیگر از روش های دسته بندی تابلو برق ها به جزء میزان ولتاژ، میتوان از نظر مکانی که در آن قرار میگیرند نیز تابلو برق را دسته بندی نمود، از نظر محل نصب تابلو برق را به دو دسته تابلو برق بیرونی و تابلو برق درونی دستهبندی میکنند که در ادامه به بررسی هر یک از این موارد میپردازیم.
یکی از انواع رایج خم کاری در شینه تابلو برق خم در ضخامت است. در این نوع خم جهت خم کاری از راستای ضخامت شینه انجام میشود. زمانی از خم در ضخامت شینه استفاده میشود که تابلو برق محدودیت در عمق وجود دارد و نیاز است که چرخش عمودی شینه انجام پذیرد. این نوع خم کاری باعث فشار بیش از حم به شینه میشود و ممکن است که در مرور زمان شینه ترک بردارد و یا بشکند. برای اجرای درست این نوع خم حتما باید از دستگاههای استاندارد خم کاری استفاده شود و نباید ضخامت شینه از حد استاندارد کمتر باشد.تابلو برق بیرونی (OUTDOOR) در فضای باز نصب شده و علاوه بر وظایف تابلوهای درونی، باید از تجهیزات در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻋﻮاﻣﻞ ﺟﻮی ﻣﺤﺎﻓﻈﺖ ﻛﻨﻨﺪ و ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺧﺎﺻﻲ دارند.
- ضخامت ورق بدنه حداقل ۲ میلی متر باشد.
- ابعاد پوشش سقف حداقل ۵ سانتی متر از هر طرف بزرگتر از بدنه تابلو باشد.
- فقط با درب دسترسی از جلو ساخته شده و درزها با پلاستیک مخصوص، به طور کامل آب بندی شوند.
- درب مجهز به قفل مناسب شود.
- تابلو بر روی سکویی به ارتفاع ۲۰ الی ۲۵ سانتی متر از کف تمام شده و با استفاده از بولت هایی که درون فونداسیون کار گذاشته شده نصب میشود. طرفین سکو از هر دو طرف ۱۰ سانتیمتر بزرگتر از لبه تابلو و ابعاد داخلی حداقل ۵ سانتی متر کوچک تر از ابعاد تابلو خواهد بود.
- ابعاد تابلوهای بیرونی: حداکثر ارتفاع ۱۲۰ سانتیمتر، عرض بر حسب نیاز، عمق ۴۰ سانتیمتر.
این نوع تابلو برق که مکان مورد استفاده آنها به صورت سرپوشیده است، وظیفه حفاظت از تجهیزات در مکان سرپوشیده را برعهده دارد. تابلو برقهای درونی در انواع مختلف مانند ایستاده، دیواری، تابلو برق با درب دسترسی از جلو و تابلو برق با درب دسترسی از دو طرف طراحی و مورد استفاده قرار میگیرند. تابلو برقهای درونی ایستاده با استفاده از ورق بدنه ۲ میلیمتری و اسکلت نگهدارنده، نبشی آهنی یا پروفیلی، بر روی اتاقک کابل یا فوندانسیون مهره می شود. تابلو برق درونی (INDOOR) تابلوهایی هستند که در محل های سرپوشیده مورد استفاده قرار میگیرند. این تابلوها وظیفه نگهداری تجهیزات در محل نصب شده و حفاظت از آنها در برابر برخوردهای ناخواسته را برعهده دارند.
ایستاده: ضخامت ورقۀ بدنه حداقل ۲ میلیمتر باشد، اسکلت نگهدارنده از پروفیل و یا نبشی آهنی ساخته میشود، تابلو بر روی اطاقک کابل، کانال و یا فونداسیون با استفاده از پیچ و مهره انجام گیرد.
ابعاد تابلوی درونی با درب دسترسی از جلو: ارتفاع ۲۲۰ سانتیمتری، عرض ۹۰ سانتیمتر، عمق ۶۰ سانتیمتر.
ابعاد تابلوی درونی با درب دسترسی از دو طرف: ارتفاع ۲۲۰ سانتیمتری، عرض ۹۰ سانتیمتر، عمق ۸۰ سانتیمتر.
دیواری: اگر ارتفاع تابلو تا یک متر باشد ضخامت ورقه بدنه ۱٫۲۵ میلیمتر بوده و برای ارتفاع بلندتر از ورق ۱٫۵ میلیمتر ساخته میشود. محل ورود و خروج کابلها با استفاده از گلند مناسب مسدود میشوند. برای سهولت کار، تجهیزات بر روی ورقی به ضخامت ۱٫۵ میلیمتر نصب شده از این ورق با استفاده از پیچ و مهره به بدنۀ تابلو بسته میشود. حداکثر ارتفاع نصب کلیۀ تابلوهای دیواری ۲۱۰ سانتیمتر از کف تمام شده تا بالا تابلو باشد.
بررسی انواع تابلو برق از نظر ساختار
تا کنون برای شما انواع تابلو برق از نظر سطح ولتاژ، کاربرد و مکان نصب را توضیح داده ایم. علاوه بر این دسته دیگری از تابلو برق ها از نظر ساختار طراحی و مورد استفاده قرار می گیرند. معمولاً تابلو برق ها از نظر ساختار را به دو دسته تقسیم می کنند:
طراحی این تابلو به شکل منحصر به فرد بوده و تمام بسته به صورت فلزی خواهد بود. تمام تجهیزات الکتریکی نصب شده در این تابلو اعم از ترانس های جریان و ولتاژ، شینه ها، کلیدها و لوازم اندازه گیری باید در داخل تابلو نصب شوند.
دسته دیگری از تابلوها از نظر ساختار این نوع از تابلوها خواهند بود. طراحی این تابلو به گونه ای است که در ساختار آن ها نرم افزارهای مختلفی را می توان به صورت تفکیک شده مشاهده نمود. این سبک طراحی موجب می شود که چنانچه در یکی از محفظه ها خطایی اتفاق بیفتد، سایر محفظه ها با مشکل مواجه نشوند. محفظه ها به صورت جداگانه با جلوگیری از انتقال خطا موجب می شوند که دیگر قطعات در سایر بخش ها محفوظ مانده و از آسیب رسیدن به آن ها جلوگیری می کند.
بررسی انواع تابلو برق از نظر ایستایی
این نوع دسته بندی تابلو نیز گونه های مختلفی را برای ما معرفی خواهد کرد. تابلو برق ها را از نظر ایستایی می توان به سه دسته ایستاده، دیواری و تابلوهای فشار ضعیف کشویی تقسیم بندی نمود.
تابلو حالت خود ایستا داشته و نیازی به مهار آن توسط سازه دیگری نبوده و یا به چیز دیگری تکیه ندارد. اغلب تابلوهای موتورخانه و تابلو برق بوستر پمپ از نوع ایستاده است. انتخاب نحوه نصب مطابق با نیاز پروژه، توان سیستم و شرایط محیط قرارگیری میتواند عملکرد بهتر و طول عمر بالاتر تابلو برق را حفظ کند.
تابلوی ایستادۀ ثابت
در این تابلوها، باس بارها اغلب در قسمت فوقانی نصب شده و از طریق شینهها و یا کابل به کلید و سایر تجهیزات الکتریکی مانند کنتاکتورها، رلهها و غیره ارتباط پیدا میکنند. زیر محفظه باس بار تجهیزات الکتریکی اعم از کلید، کنتاکتور، رله هاو ترمینالها نصب میشوند.
انواع پیشرفته تر تابلوهای ایستاده ثابت، تابلوهای مدولار هستند که از لحاظ ساختار، مشابه تابلوهای فشار ضعیف کشویی است. در این تابلوها هر فیدر به شکل یک مدول در تابلو نصب شده و به وسیله یک صفحه فلزی از فیدر بالایی و پایینی خود جدا میشود. این تابلوها از نظر دسترسی به سر کابل در دو نوع دسترسی از پشت و دسترسی از جلو ساخته میشوند.
این نوع از تابلوها روی دیوار نصب میشوند. این تابلوها اگر روی سطح دیوار نصب شوند، روکار (Surface Mounted) و اگر داخل دیوار جاسازی شوند، توکار (Recessed Mounted یا Flush Mounted) نامیده میشوند.
امروزه این تابلوها به صورت گسترده در صنعت برق به خصوص در تابلوهای توزیع و یا مدارات راه انداز موتورها مورد استفاده قرار میگیرند. این تابلوها در دو نوع ورودی و خروجی ساخته میشوند.
تابلوهای خروجی شامل تعداد معینی کشو هستند که هر کشو یک فیدر خروجی را در خود جای میدهد. حداقل اندازه یک کشو یک مدول است. و هر تابلوی خروجی فضایی برابر ۱۲ مدول را شامل میشود. اندازه کشو نیز تابعی از جریان فیدر و ابعاد تجهیزات داخل آن نظیر کنتاکتور، بی متال، کلید و غیره است.
بر این اساس کشوهای ۱ مدوله، ۲ مدوله، ۳ مدوله و ۴ مدوله ساخته میشوند. کلید ورودی تابلو کلیدی با جریان بالا و از نوع کلید هوایی بوده که در تابلوی ورودی نصب میشود. در بخش جلویی تابلوهای ورودی به جای کشو، Cradle نصب میشود و کلیدهای ورودی درون این Cradleها قرار میگیرند. در واقع خود کلید به صورت کشویی از تابلو خارج و یا در آن نصب میشود.تابلوهای ورودی نسبت به تابلوهای خروجی از عرض بیشتری برخوردار است.
نکات قابل توجه در طراحی تابلو برق
قبل از آنکه بخواهید اقدام به خرید تابلو برق برای ساختمان و یا کارگاه خود نمایید و یا اینکه به فکر سفارش ساخت تابلو برق اختصاصی باشید باید موارد زیر را در نظر بگیرید تا هم بهترین توان و قدرت را از تابلو برق دریافت نمایید و هم در هنگام خرید تابلو برق پول بیشتری پرداخت نکرده باشید، گروه صنعتی امید بنیان عمران میتواند انواع تابلو برق خانگی، تابلو برق صنعتی و … را در کوتاه ترین زمان و بالاترین کیفیت برای شما طراحی نماید.
-
شرایط محیط دما، رطوبت، ارتفاع از سطح دریا، پاشیدن آب، برخورد اجسام محکم خارجی، وجود مواد آلاینده و خورنده، تنش های مکانیکی، مجاورت با فضای سبز و گیاهان آپارتمانی، حیوانات کوچک مانند موش، نور خورشید، باد، اثرات الکترومغناطیسی و الکترواستاتیکی تجهیزات و احتمال یونیزاسیون.
-
محل نصب تابلو فضای آزاد و فضای بسته
-
نوع تابلو توزیع (نیرو رسانی) و یا کنترل
-
شرایط دسترسی به تابلو و تجهیزات آن تابلوی ایستاده، تابلوی دیواری، محل ورود و خروج کابل ها، درب دسترسی به تجهیزات درون تابلو، نحوۀ بهره برداری، کنترل، سرویس و تعمیرات تابلو
-
شرایط مصرف کننده تعداد مصرف کننده ها، میزان و نوع توان مصرفی، تعداد فازها، نحوۀ اتصال به شبکه (ستاره – مثلث و …)، تجهیزات حفاظتی موردنیاز (فیوز، بی متال، کنترل فاز و …)، نحوۀ بهرهبرداری از دستگاهها (به صورت مستقل یا به هم پیوسته)، فاصله مصرفکننده از تابلو، درجه حرارت محیط و درون تابلو، ضرایب هم زمانی بارها، ضرایب هم جواری کابلها و …
-
بررسی اقتصادی طرح پیشنهادی کلیه وسایل و تجهیزات باید مطابق با استانداردهای معتبر مانند IEC انتخاب شوند. در انتخاب وسایل باید سهولت نصب، سرویس، تعمیر و نگهداری آنها مورد توجه قرار گیرد.
سوالات متداول در زمینه انواع تابلو برق
به منظور ساخت تابلو برق دو نوع نقشه طراحی می شود رایزر دیاگرام که مکان تابلو در آن قید شده است. نقشه داخل تابلو (که خطوط- فیوز و کلیدها در آن کشیده شده است). در ساختار تابلو برق باید نکات زیر رعایت شود : نکات مربوط به رعایت مسائل ایمنی براساس نشریه سازمان برنامه و بودجه و یا ۱۱۰ باشد. شین ها با رنگ نسوز رنگ آمیزی شود. کلید ورودی باید خودکار باشد. در مواردی که از کلید و فیوز جداگانه استفاده شود کلید باید قبل از فیوز نصب شود. به طوری که با خاموش کردن کلید، فیوز نیز قطع شود. کلید اصلی تا جایی که ممکن است، گردان باشد و از فیوز فشنگی استفاده شود. سیم کشی داخل تابلو با سیم مسی تک لا با عایق حداقل ۱۰۰۰ ولت با مقطع مناسب انجام شود. ارتفاع بالاترین دسته کلید تابلو ۱۷۵ سانتیمتر بیشتر نباشد و همچنین قسمت میانی از سطح زمین ۱۶۰ سانتیمتر باشد. استفاده از سیم ۱٫۵ برای روشنایی با کلید مینیاتوری ۱۰ آمپر و سیم ۲٫۵ برای پریز با کلید مینیاتوری ۱۶ آمپر باشد. محاسبه کابل از طریق سطح مقطع انجام گیرد.
تابلوها از لحاظ وزن جزء بارهای نیمه سنگین محسوب می شوند و می توان آنها را با استفاده از نیروی اﻧﺴﺎﻧﻲ و ﺑﻪ ﻛﻤﻚ اﻫﺮم ﻫﺎ هم ﺟﺎبه جا ﻛﺮد. ﺗﺎﺑﻠﻮﻫﺎ ﺗﺎ زﻣﺎﻧﻲ ﻛﻪ در ﻣﺤﻞ اﺳﺘﻘﺮار ﺧﻮد ﻣﺤﻜﻢ ﻧﺸﺪه ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺑﻲ ﺗﻌﺎدل ﻫﺴﺘﻨﺪ (ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ارﺗﻔﺎع زﻳﺎد و ﻋﻤﻖ ﻛﻢ، ﻣﺮﻛﺰ ﺛﻘﻞ آﻧﻬﺎ در ﻓﺎﺻﻠﻪ ﺑﺎﻻﺗﺮی از ﺳﻄﺢ زﻣﻴﻦ ﻗﺮار دارد) و ﻟﺬا ﻫﻨﮕﺎم ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ ﺑﺎﻳد دﻗﺖ زﻳﺎدی ﺑﻪ ﻋﻤﻞ آورد. در زﻣﺎن ﺟﺎﺑه جاﻳﻲ، ﺑﺎرﮔﻴﺮی، ﺣﻤﻞ و ﺗﺨﻠﻴﻪ ﺗﺎﺑﻠﻮ ﺑﺎﻳد از ﺗﻜﺎن ﻫﺎی ﺷﺪﻳﺪ و وارد ﺷﺪن ﺿﺮﺑﻪ ﺑﻪ ﺑﺪﻧﻪ ﺗﺎﺑﻠﻮ ﺟﻠﻮﮔﻴﺮی ﺷﻮد. ﺗﺎﺑﻠﻮﻫﺎ از ﻟﺤﺎظ ﺣﻤﻞ و ﻧﻘﻞ ﺑﻪ دﻟﻴﻞ داﺷﺘﻦ ﺗﺠﻬﻴﺰات ﺣﺴﺎس ﺟﺰء ﺑﺎرﻫﺎی ﺗﺮاﻓﻴﻜﻲ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲ شوﻧﺪ. ﻣﻌﻤﻮﻻً ﻳﻚ ﻗﻮﻃﻲ ﻛﻮﭼﻚ ﻣﺤﺘﻮی رﻧﮓ ﺑﺪﻧﻪ ﺗﺎﺑﻠﻮ ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﺗﺎﺑﻠﻮ ارﺳﺎل خواهد شد ﺗﺎ در ﺻﻮرت آﺳﻴﺐ دﻳﺪن رﻧﮓ ﺑﺪﻧﻪ ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ بتوان آن را ترمیم کرد. ﭘﺲ از ﺗﺨﻠﻴﻪ ﺗﺎﺑﻠﻮ ﺑﻪ ﻛﻤﻚ ﺟﺮﺛﻘﻴﻞ آﻧﻬﺎ را ﺗﺎ آﻧﺠﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻧﺰدﻳﻜﻲ ﻣﺤﻞ ﻧﺼﺐ ﻫﺪاﻳﺖ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ. ﺑﺮای ﻧﺼﺐ ﺗﺎﺑﻠﻮ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ از ﭘﻴﭻ و ﻣﻬﺮه اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮده و ﺣﺘﻲ اﻻﻣﻜﺎن از ﺟﻮﺷﻜﺎری ﺷﺎﺳﻲ ﺗﺎﺑﻠﻮ ﺑﻪ ﻓﻮﻧﺪاﺳﻴﻮن اﺟﺘﻨﺎب ﺷﻮد. ﺗﺎﺑﻠﻮ زﻣﺎﻧﻲ ﻧﺼﺐ ﺷﺪه ﺗﻠﻘﻲ ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﺮاز ﺑﺮ روی ﻓﻮﻧﺪاﺳﻴﻮن ﻣﺤﻜﻢ ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ. ﻧﺼﺐ ﺗﺎﺑﻠﻮ ﺑﺎﻳد از دورﺗﺮﻳﻦ ﺗﺎﺑﻠﻮ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ درب ورودی ﻣﺤﻞ ﻧﺼﺐ ﺷﺮوع ﺷﻮد.